SANKTUARIA MARYJNE EUROPY - UKRAINA

Sanktuarium maryjne w Zarwanicy (ukr.: Зарваниця, Zarwanycja)

Українська греко-католицька Храм чудотворної ікониБожої Матері Монастир ордена Святого Феодора Студита

Зарвани́ця, Тернопіль, Україна

Ukraińskie Grekokatolickie Sanktuarium cudotwórczej ikony Matki Bożej
Klasztor Zakonu św. Teodora Studyty - Zarwanica, Tarnopol, Ukraina

Położona na Zachodnim Podolu w rejonie trembowelskim, obwodu tarnopolskiego mała wieś Zarwanica, stała się ośrodkiem kultu maryjnego już w XIII w. Według przekazów, w 1240 r. trafił tu mnich uciekający ze zrujnowanego i spalonego przez Mongołów Kijowa. Ujrzał we śnie Matkę Bożą, a gdy się obudził, zobaczył ikonę Panny Maryi z małym Jezusem. Mnich zbudował dla ikony kapliczkę. 

Przy niej wytrysnęło źródełko, którego woda miała wartości lecznicze i szybko uznano je za cudowne.

Według współczesnych badań obraz z Zarwanicy jest istotnie jednym z najstarszych
na dzisiejszej Ukrainie przedstawień Matki Bożej. Jego powstanie datuje się na XIII-XIV w.
W 1754 r. z fundacji hrabiego A. Mączyńskiego zbudowano w Zarwanicy murowaną cerkiew
Świętej Trójcy, istniejącą do dziś. W 1867 r. papież Pius IX wyraził zgodę na koronację ikony
i podniesienie świątyni, w której była czczona, do rangi sanktuarium.
Podczas I wojny światowej , kiedy na Podolu trwały ciężkie walki sama wieś Zarwanica,
jak i zabudowania sanktuarium zostały zniszczone w 1916 r. W 1922 r. sanktuarium wróciło do życia, odbudowane dzięki pomocy metropolity Szeptyckiego, który w tym samym roku odwiedził Zarwanicę.
Podkreślić trzeba, ze kult Matki Bożej Zarwanickiej łączył Polaków i Ukraińców.
Przedstawiciele obu nacji szli w pielgrzymkach na główny sierpniowy odpust Wniebowzięcia Matki Bożej. Rewanżowali się w ten sposób Ukraińcom za ich udział w pielgrzymkach pieszych do Husiatynia
na odpust św. Antoniego. O żadnych niesnaskach narodowych między obydwoma nacjami nie było
nawet mowy. Zgodne współżycie animowali księża obu obrządków.
Druga wojna światowa spowodowała znaczące ograniczenie Zarwanicy i praktykowanie kultu
Matki Bożej . W 1944r. sowieci po ponownym zajęciu Ukrainy skazali sanktuarium na Zagładę.
W 1944r. spalona została drewniana cerkiew, a dwa lata później klasztor studytów.
Zabroniono wszelkich nabożeństw na zewnątrz murowanej cerkwi. Przekształcono ją w parafialną,
a jej proboszcz musiał formalnie przystąpić do prawosławia. Cudowne źródełko ogrodzono drutem kolczastym. Zakazano też wszekich pielgrzymek do Zarwanicy. Milicja i KGB zamykały wszystkie
drogi prowadzące do miejscowości, by to wyegzekwować.
Mimo to wierni z podziemnej greckokatolickiej Cerkwi starali się nawiedzać sanktuarium,
czemu sprzyjało położenie Zarwanicy i jej oddalenie od większych ośrodków miejskich.
Nabożeństwa dla pielgrzymów odprawiano w lesie i wiejskich chatach.
Zaznaczyć trzeba, że Cudowna Ikona była zawczasu ukryta w jednej z chat i zamurowana w stropie.
W cerkwi eksponowano jej kopię. Władze rozwścieczone bezskutecznością działań, ogrodziły teren sanktuarium drutem kolczastym, zniszczyły kapliczkę przy cudownym źródełku, a je same zasypały śmieciami, a gdy i to nie pomogło, zalały betonem. Woda i tak wydobywała się na powierzchnię,
co wierni uznali za cudowne zjawisko. Nocami przekradali się przez druty kolczaste, by nabrać wody.
Jeżeli zostali przy tym złapani, w trybie administracyjnym byli zsyłani na trzymiesięczne roboty
do Kazachstanu. To jednak nikogo nie odstraszało. Po całym Podolu szedł hyr o cudownych uzdrowieniach za wstawiennictwem Matki Bożej Zarwanickiej. Doznało je wiele osób, które obmyły się wodą
pochodzącą z cudownego źródła, zdobytą z tak dużymi trudnościami.
W 1975r. w Zarwanicy powstało tajne seminarium podziemnej greckokatolickiej Cerkwi.
Działało ono w wiosce aż do pierestrojki.
W 1988r. ujawnił się biskup Pawło Wasyłyk, który zorganizował w Zarwanicy mimo ostrych protestów władz uroczyste obchody tysiąclecia Chrztu Rusi. W 1991r. w sanktuarium wyremontowano cerkiew, odbudowano kaplicę u źródła, Drogę Krzyżową, zaczęto wznosić dom rekolekcyjny, klasztor Ojców Studytów i klasztorną cerkiew.
Odzyskanie przez Ukrainę niepodległości podniosło rangę sanktuarium w Zarwanicy.
Stała się ona jednym z narodowych miejsc kultu. W 1991r. Zarwanicę odwiedził kardynał Myrosław Lubacziwski. Dwa lata później do sanktuarium przybył arcybiskup Włodymyr Sterniuk.

W sierpniu 2004r. sanktuarium w Zarwanicy nabrało jeszcze jednego wymiaru, a raczej wróciło 

do swych korzeni. Odbyła się w nim pielgrzymka pojednania polsko- ukraińskiego. 

Wzięło w niej udział ponad 200 tys. pielgrzymów z Ukrainy i Polski. 

Podczas niej zwierzchnik Cerkwi greckokatolickiej kard. Lubomyr Huzar oraz Prymas Polski 

kard. Józef Glemp modlili się o wzajemne przebaczenie. 

W Zarwanicy zaczęły też w XXI wieku dobywać się Konferencje Episkopatu Cerkwi Greckokatolickiej.

Zarwanica to obok katedry św. Jura we Lwowie najświętsze miejsce kultu grekokatolików.
To słynne miejsce kultu maryjnego zwane jest też „ukraińskim Lourdes”.